Grip Aşısı: Kimler Yaptırmalı, Ne Zaman Yapılmalı ve Ne Kadar Korur?

Grip, özellikle sonbahar ve kış aylarında toplumda yaygın olarak görülen, influenza virüslerinin neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, kas ağrıları ve belirgin halsizlik gibi şikâyetlerle kendini gösterebilen grip, çoğu kişi için birkaç gün veya hafta içinde düzelirken bazı kişilerde daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Grip aşısı, influenza enfeksiyonuna karşı korunmanın en önemli yollarından biridir. Her yıl yeniden uygulanmasının temel nedeni, grip virüslerinin zaman içinde değişebilmesi ve dolaşımdaki virüslerin önceki yıllardan farklılaşabilmesidir.

Peki grip aşısı kimlere önerilir? Grip aşısı ne zaman yapılmalı? Aşı gribe neden olur mu ve grip aşısı yüzde 100 korur mu? İşte grip aşısı hakkında bilinmesi gerekenler.

Grip aşısı nedir?

Grip aşısı, influenza virüslerinin neden olduğu hastalığa karşı bağışıklık sistemini hazırlamak amacıyla uygulanan bir aşıdır. Aşının içeriği, yaklaşan grip sezonunda dolaşması beklenen influenza virüslerine ilişkin bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda belirlenir.

Grip virüsü sürekli değişebildiği için önceki yıllarda yapılan aşının koruyuculuğu sonraki sezon için aynı düzeyde olmayabilir. Bu nedenle grip aşısının her yıl yeniden yaptırılması önerilebilir.

Aşının amacı yalnızca gribe yakalanma ihtimalini azaltmak değildir. Aşılanan kişiler enfekte olsa bile hastalığın daha hafif geçirilmesine ve ciddi komplikasyon riskinin azalmasına katkı sağlayabilir.

Grip aşısı neden her yıl yapılır?

Grip aşısının her yıl tekrarlanmasının iki temel nedeni bulunur. Bunlardan ilki, influenza virüslerinin yapısının zaman içinde değişebilmesidir. İkincisi ise bağışıklık yanıtının zamanla azalabilmesidir.

Bu nedenle her grip sezonu öncesinde dolaşımdaki virüsler ve önceki sezonlardan elde edilen veriler değerlendirilir. Yeni sezon için hazırlanacak aşıların içeriği de bu bilimsel çalışmalar doğrultusunda güncellenir.

Dolayısıyla geçen yıl grip aşısı olmuş olmak, bu yıl için yeniden değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı anlamına gelmez.

Grip aşısı ne zaman yapılmalı?

Grip aşısının grip sezonu başlamadan önce yapılması genellikle tercih edilir. Bununla birlikte aşının uygulanma zamanı ülkeye, yaş grubuna, risk durumuna ve o sezonki grip aktivitesine göre değişebilir.

Türkiye'de grip vakaları özellikle sonbahar ve kış aylarında artabildiğinden, aşı zamanlaması konusunda aile hekimi veya ilgili sağlık kuruluşundan güncel bilgi alınabilir.

Aşı olduktan sonra bağışıklık yanıtının oluşması için bir süre gerektiğinden, grip sezonunun başlamasını beklemeden aşılanmak önem taşıyabilir. Ancak sezon başlamış olsa bile grip aşısının hâlâ yararlı olup olmayacağı kişinin durumuna ve o dönemdeki grip dolaşımına göre doktor tarafından değerlendirilebilir.

Grip aşısı kimlere önerilir?

Grip herkesi etkileyebilir ancak bazı kişilerde hastalığın ağır seyretme ve komplikasyon geliştirme riski daha yüksektir.

Özellikle;

• İleri yaştaki kişiler,

• Gebeler,

• Küçük çocuklar,

• Kronik kalp veya akciğer hastalığı bulunanlar,

• Diyabet gibi kronik hastalıkları olanlar,

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler,

• Sağlık çalışanları,

• Grip enfeksiyonuna bağlı komplikasyon riski yüksek kişiler

için gripten korunma daha büyük önem taşır.

Bununla birlikte grip aşısının kimlere, hangi dozda ve hangi zaman aralığında uygulanacağı yaş ve sağlık durumuna göre değişebilir. Bu nedenle özellikle çocuklarda, gebelikte, kronik hastalıklarda veya bağışıklık sistemiyle ilgili sorunlarda sağlık profesyoneline danışılması gerekir.

Grip aşısı gribe neden olur mu?

Grip aşısıyla ilgili toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, aşının grip hastalığına yol açtığı düşüncesidir.

Grip aşısının kendisinin grip hastalığı oluşturması beklenmez. Aşı sonrasında enjeksiyon bölgesinde ağrı, hafif ateş, yorgunluk veya kas ağrısı gibi kısa süreli yan etkiler görülebilir. Bunlar bağışıklık sisteminin aşıya verdiği yanıtla ilişkili olabilir.

Aşıdan sonra grip benzeri bir hastalık ortaya çıkmasının başka nedenleri de olabilir. Örneğin kişi aşı olmadan kısa süre önce influenza virüsüyle karşılaşmış olabilir. Ayrıca soğuk algınlığına neden olan çok sayıda farklı virüs bulunur ve grip aşısı bunların tamamına karşı koruma sağlamaz.

Grip aşısı yüzde 100 korur mu?

Hiçbir grip aşısı tüm influenza enfeksiyonlarını önleme garantisi vermez. Bunun nedeni grip virüslerinin değişken olması ve aşının dolaşımdaki virüslerle ne ölçüde uyum gösterdiğinin sezondan sezona farklılaşabilmesidir.

Buna rağmen grip aşısı, özellikle risk grubundaki kişiler açısından önemli bir korunma yöntemi olarak kabul edilir.

Aşının sağladığı koruma; kişinin yaşı, genel sağlık durumu, bağışıklık sistemi ve o sezon dolaşan virüslerle aşının uyumu gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Grip aşısının yan etkileri nelerdir?

Grip aşısı çoğu kişide ciddi sorunlara yol açmadan uygulanabilir. En sık görülen yan etkiler genellikle hafif ve geçicidir.

Aşı yapılan bölgede;

• Ağrı,

• Kızarıklık,

• Hafif şişlik

görülebilir. Bazı kişilerde kısa süreli halsizlik, baş ağrısı veya hafif ateş de ortaya çıkabilir.

Ciddi alerjik reaksiyonlar nadir görülür. Aşı sonrasında nefes almada güçlük, yüzde veya boğazda şişme, yaygın döküntü gibi ciddi belirtiler gelişirse acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Grip aşısı kimlere yapılmamalıdır?

Grip aşısı herkes için aynı şekilde değerlendirilmez. Daha önce grip aşısına veya aşının içeriğindeki herhangi bir maddeye karşı ciddi alerjik reaksiyon geçirmiş kişiler aşı yaptırmadan önce mutlaka doktoruna bilgi vermelidir.

Ateşli veya akut bir hastalık geçiren kişilerde aşının zamanlaması da sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.

Ayrıca çocuklar, gebeler, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler için aşının uygunluğu ve uygulanma şekli kişisel sağlık durumuna göre ele alınmalıdır.

Grip aşısı gebelikte yapılabilir mi?

Gebelik döneminde grip enfeksiyonu bazı kişilerde daha ciddi seyredebilir. Bu nedenle gebelikte gripten korunma önemlidir.

Grip aşısının gebelikte kullanımı konusunda karar, gebeliğin dönemi ve kişinin sağlık durumuyla birlikte değerlendirilir. Gebe kişilerin grip aşısı konusunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanı veya aile hekimiyle görüşmesi en doğru yaklaşım olacaktır.

Grip aşısı çocuklara yapılır mı?

Çocuklarda grip enfeksiyonu da görülebilir ve bazı çocuklarda hastalık daha ağır seyredebilir. Ancak çocuklarda grip aşısının uygulanma yaşı, doz sayısı ve aşılama programı yaşa ve daha önceki aşılanma durumuna göre değişebilir.

Bu nedenle çocuğa grip aşısı yaptırmadan önce çocuk doktoru veya aile hekiminden güncel aşılama programı hakkında bilgi alınmalıdır.

Gripten korunmak için yalnızca aşı yeterli mi?

Grip aşısı önemli bir korunma aracı olsa da tek başına bütün bulaş riskini ortadan kaldırmaz.

Gripten korunmaya yardımcı olmak için kalabalık ve kapalı ortamlarda gerekli önlemlere dikkat etmek, elleri düzenli olarak yıkamak, hastalık belirtileri bulunan kişilerle yakın teması azaltmak ve öksürürken veya hapşırırken ağız ve burnu kapatmak önemlidir.

Grip belirtileri bulunan kişilerin özellikle yaşlılar, bebekler, gebeler ve kronik hastalığı bulunan kişilerle temas konusunda daha dikkatli olması gerekir.

Grip aşısı hakkında sık sorulan sorular

Grip aşısı ne kadar sürede korumaya başlar?

Aşının ardından bağışıklık yanıtının oluşması için genellikle yaklaşık iki hafta gerekir. Bu nedenle grip sezonundan önce aşılanmak önem taşıyabilir.

Grip aşısı olduktan sonra grip olunur mu?

Evet, grip aşısı olan bir kişi yine de influenza enfeksiyonuna yakalanabilir. Ancak aşının hastalığa yakalanma riskini ve özellikle ciddi hastalık riskini azaltmaya katkısı olabilir.

Grip aşısı her yıl tekrarlanmalı mı?

Grip virüslerinin değişebilmesi ve bağışıklığın zaman içinde azalması nedeniyle grip aşısının her yıl yeniden uygulanması gerekebilir.

Grip aşısı soğuk algınlığından korur mu?

Hayır. Grip ve soğuk algınlığı farklı virüslerden kaynaklanabilir. Grip aşısı özellikle influenza virüslerine karşı koruma sağlamayı amaçlar ve bütün solunum yolu enfeksiyonlarını önlemez.

Grip aşısı hastalığı tamamen önler mi?

Hayır. Aşının koruyuculuğu yüzde 100 değildir. Buna rağmen grip enfeksiyonundan ve hastalığın ağır sonuçlarından korunmada önemli bir araç olabilir.

Grip aşısı yaptırmadan önce doktorunuza danışın

Grip aşısı, özellikle grip enfeksiyonunun ağır seyretme ihtimali daha yüksek olan kişiler açısından önemli bir korunma seçeneğidir. Ancak aşının ne zaman uygulanacağı, hangi aşının tercih edileceği ve kişinin aşı için uygun olup olmadığı yaş, gebelik durumu, mevcut hastalıklar ve geçmişte yaşanan alerjik reaksiyonlar gibi faktörlere göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle grip aşısı yaptırmayı düşünüyorsanız aile hekiminizden, eczacınızdan veya ilgili sağlık kuruluşundan güncel bilgi almanız uygun olacaktır.

Tıbbi uyarı: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı veya tedavi amacıyla kullanılmamalıdır. Grip aşısı konusunda kişisel sağlık durumunuza uygun karar için doktorunuza veya aile hekiminize danışınız.